Aloïs Jans



Aloïs Jans werd geboren te Mechelen op 21 juli 1928 en overleed te Mechelen op 24 mei 2008. Aloïs Jans was leraar, historicus, gepassioneerd boekenverzamelaar en natuurliefhebber en woonde in het ouderlijke huis aan de Mechelse Leopoldstraat.

Biografie
Aloïs Jans werd geboren in een groot Mechels gezin van tien kinderen. Vader Michel Jans was een rijksveeteeltconsulent en één van de eerste gediplomeerde landbouwingenieurs van Leuven.

Katholieke Universiteit Leuven

Na zijn studies, in de jaren ’50 van de Twintigste Eeuw, aan de Katholieke Universiteit in Leuven werd Aloïs Jans licentiaat Moderne Geschiedenis. Tevens behaalde hij de titel Kandidaat in de Rechten en Baccalaureus in de Thomische Wijsbegeerte.

Als geboren en getogen Mechelaar en diepgelovig mens verdiepte Aloïs Jans zich in de kerkgeschiedenis, maar ook in de geschiedenis van Mechelen. Aloïs Jans studeerde af met een scriptie over het kerkelijke leven in het Mechelse tijdens de tweede helft van de Zestiende Eeuw.

Sint-Romboutscollege

Aloïs Jans werd leraar geschiedenis in het Mechelse Sint-Romboutscollege. Hier werd hij, door de meeste leerlingen, op handen gedragen. De meeste leerlingen herinnerden de lessen van Aloïs Jans als “een beetje droog”, maar deze wist Aloïs Jans te kruiden met de nodige kwinkslagen. Alzo werd Aloïs Jans benoemd tot Provisoire Voorzitter van de Koninklijke Oud-leerlingenbond van het Sint-Romboutscollege.

Kring voor Oudheidkunde, Letteren en Kunst van Mechelen

Als prominent persoon bracht Aloïs Jans het eerst tot secretaris (1966-1980) en dan tot voorzitter (1981-2001) van de Koninklijke Kring voor Oudheidkunde, Letteren en Kunst van Mechelen (later werd hij ere-voorzitter). Aloïs Jans deed, als voorzitter, zowat alles en bovendien nagenoeg alleen : de redactie van de Handelingen, de opmaak van het mededelingenblaadje (toen nog een stencil met de activiteiten op de voorzijde en – doorgaans - een hagiografie of heiligenleven op de achterzijde), het secretariaat, het beheer van het geld van de Kring, de zoektocht naar sprekers en auteurs, enz.

In het bestuur van deze Kring was ook zijn zus, Godelieve Jans, actief. Naast haar bezigheden voor de Kring behoorde Godelieve Jans tot de eerste generatie van Mechelse stadsgidsen.

Als ere-voorzitter van de Kring reikte Aloïs Jans ooit de Prijs van de Koninklijke Beiaardschool Jef Denyn uit aan één van de laureaten van de “Internationale Koningin Fabiolawedstrijd voor Beiaard”.

Aartsbisdom Mechelen-Brussel

Tevens was Aloïs Jans archivaris van het Aartsbisdom Mechelen - Brussel, eerst, vanaf 1990, als adjunct-archivaris en daarna, tussen 1995 en 2003, als hoofdarchivaris, in opvolging van Constant van de Wiel. Tijdens zijn periode op het aartsbisdom begeleidde Aloïs Jans geregeld groepen geïnteresseerden van het archief van het Aartsbisdom. Op 31 augustus 2003 ging Aloïs Jans op pensioen.

Extra

Aloïs Jans was medestichter en bestuurslid van de Nationale Boomgaardenstichting Mechelen (1988-1993) en medewerker van de, toenmalige, Mechelse afdeling van “De Wielewaal”. En als erkenning voor zijn inzet bij de Pomologische Vereniging NBS-regio Mechelen werd, na zijn dood, een appelsoort naar hem vernoemd (Jansappel).

Persoonlijk archief
Als boekenverzamelaar werd de collectie van Aloïs Jans, na zijn dood ondergebracht bij verschillende verenigingen en instellingen, zoals het Sint-Romboutscollege, de Mechelse oudheidkundige kring en het archief van het Aartsbisdom Mechelen. Voor zijn collectie Antropologie (Volkskunde) werd de Antwerpse Consciencebibliotheek gecontacteerd en de bibliotheek van de Plantentuin van Meise werd geraadpleegd voor zijn collectie over fauna en flora.

Het archief van Aloïs Jans’ vader (de landbouwcollecties met tijdschriften uit het Interbellum) kreeg een plek in het KADOC en in de Leuvense universiteitsbibliotheek.

Documenten uit de collectie van Aloïs Jans werden in 2002 gebruikt bij de opmaak van het werk “Als Ich Can” (Leuven – 2002), geschreven door Maurits en Katharina Smeyers en Bert Cardon. Deze documenten werden gebruikt voor de beschrijving van de verering rond Sint-Libertus in Mechelen.

Literatuur
Boeken

In 1987 maakte Aloïs Jans deel uit van het redactiecomité voor een Liber Amicorum van Jozef Scheerder met de titel “Tijdingen uit Leuven over de Spaanse Nederlanden, de Leuvense Universiteit en historiografie”.

In 1990 verscheen het boek “Sint-Romboutskathedraal, gestalte van de Gotische Droom”. Daarin gaf Aloïs Jans aan dat men er, met de bouw van de Mechelse kathedraal, in geslaagd was het droombeeld van een ideaal Gotisch kerkgebouw – verheven en toch dicht bij de Mens – te verwezenlijken. Dit werk kwam er in samenwerking met Linda van Langendonck en Piet van den Broek (foto’s : Georges Charlier).

In datzelfde jaar verscheen een quote van Aloïs Jans in “Handen tekort - Pleiten voor Vlaanderens Industrieel Erfgoed” (Gent, VVIA) met de woorden : “…Het gevaar is niet denkbeeldig dat de komende generaties niet meer zullen weten langs welke boeiende etappes de 'homo faber' het huidige stadium heeft bereikt. Dit zou een enorme verarming betekenen voor hun historisch bewustzijn…”

In 1992 was Aloïs Jans één van de auteurs van het werk “Gedenkboek Jan Bols (1842-1921)”. Dit werk kwam er in samenwerking met Jef Ceulemans, Jos Cools, Patrick Dietvorst, Bart Minnen en Jos Kennis en werd uitgegeven door de Haachtse Geschied-en Oudheidkundige Kring.

Een bijdrage van Aloïs Jans kan gevonden worden in het 106de boekdeel van de “Handelingen van de Koninklijke Kring voor Oudheidkunde, Letteren en Kunst van Mechelen” uit 2002 onder de titel “Wijsheid in bescheidenheid – Miscellanea Mechliniensia in honorem Aloysii Jans”.

Vermeldingen

In “Post Factum”, het jaarboek voor Geschiedenis en Volkskunde (Jaarboek 1 – 2009) werd een “In memoriam” gepubliceerd aan Aloïs Jans, geschreven door de hoogleraar Geschiedenis van de Universiteit Antwerpen (UA), Guido Marnef.

Tabula Gratulatoria - Aloïs Jans


 * ”‪Pascua Mediaevalia” - Jozef-Maria Smet
 * ”‪De lectuur van het verleden - Opstellen over de geschiedenis van de geschiedschrijving” - Reginald de Schryver, Jo Tollebeek, Georgi Verbeeck, Tom Verschaffel

Intekenaar - Aloïs Jans


 * ”‪Boek, bibliotheek en geesteswetenschappen” - Cornelis Reedijk en Willem R. H. Koops
 * ”‪Latijn van toen tot nu” - Andries Welkenhuysen

Tevens hielp Aloïs Jans geschiedenis-en biografieauteurs bij het samenstellen van hun werk.
 * ”August-Edmond de Schryver (1898-1991) - Politieke biografie van een gentleman-staatsman” - Godfried Kwanten
 * ”‪Van kinetoscoop tot café-ciné - De eerste jaren van de film in België 1894-1908” - Guido Convents

Opvangbroer van Pedro
Aloïs Jans was de “opvangbroer” van Pedro Aperibai (Baskische naam : Kepa), een Baskisch kindje dat naar Mechelen was gestuurd om de Spaanse Burgeroorlog te ontvluchten. Deze kinderen stonden bekend als de “Baskische niños”. Pedro werd ondergebracht bij de kinderrijke familie Jans, terwijl Pedro’s zusje Carmen werd ondergebracht bij de familie Meylemans, die aan de Leuvense Vaart in Mechelen woonde.

Extra
Geregeld werd Aloïs Jans opgemerkt in de Mechelse binnenstad. In de meeste gevallen liep hij er rond met een zwarte ( ? Baskische ? ) alpinopet.

In 2003, ter ere van zijn 75ste verjaardag, bracht de Mechelaar Luc van den Brande een lofbetuiging aan het vele werk van Aloïs Jans.

Tijdens de begrafenis van Aloïs Jans in de Mechelse Onze-Lieve-Vrouw-over-de-Dijlekerk was o.a. de Mechelse burgemeester, Bart Somers, aanwezig. Bart Somers was een oudleerling van Sint-Romboutscollege.

Externe links

 * Mechelenblog – Aloïs Jans gaat de geschiedenis in
 * Kerk + Leven 2008 – In Memoriam : Aloïs Jans
 * Doodsprentje
 * Journal van de Koninklijke Kring voor Oudheidkunde, Letteren en Kunst van Mechelen (verschillende jaargangen)