Mass Effect Review

W tym miejscu miałem bawić się w Sheparda i jego (lub jej, o czym w tekście) pamiętniczki. Ale podarowałem sobie wydurnianie się, w końcu dziennik Sheparda służyć ma do zapisywania kolejnych celów misji, a nie przelewania żalów na ...papier (? – lub co to za elektroniczne cholerstwo jest), bo zupa była za słona, a Wrex za bardzo surowy, że Ashley wkurza niemiłosiernie narzekaniem na obolałe stópki i to, że mierzi ją widok Obcych, że chciałby wrócić do domu na ciepły obiadek mamusi... Zamiast tego zabiorę się za obowiązek zrecenzowania jednej z najważniejszych gier ubiegłego roku - panie i panowie, pewnie znacie dobrze ten tytuł. A skoro znacie, to posłuchajcie - oto Mass Effect!

Można by się co prawda zżymać na fakt, że zamiast określić ME jako action RPG właściwie wszyscy (nie wiem, czy również i nie BioWare) nazywają go pełnokrwistym cRPG, że nasz ukochany Układ Słoneczny został ulokowany w złym miejscu w uniwersum gry tudzież że w kosmosie teoretycznie nikt nie powinien usłyszeć naszego krzyku, a tu nawet jest efekt Dopplera... Można - ale jaki jest tego cel? A ja jestem zdania, że gdyby odwzorować prawa fizyki i panujące w przestrzeni kosmicznej warunki z pełną dbałością o szczegóły, to z pewnością byłoby to zupełnie nieatrakcyjne, przynajmniej dla przeciętnego gracza. Teraz przynajmniej można zaszpanować, jaki to nasz statek ma wypasiony super-hiper-duper napęd – i ryk silników ładnie się roznosi w próżni!

Zresztą jestem pewien, że gdyby ukazać starcia kosmiczne i podróż przez czarną pustkę niczym w "Upadku Imperium Strachu" to gracze znów boczyliby się na twórców, że przesadzili w drugą stronę. Bo zdaje się, że książkowa trylogia Williamsa roztacza przed czytelnikiem całkiem realistyczną wizję świata odległej przyszłości - podróże są czasochłonne i męczące jak za czasów średniowiecza, a bitwy są cholernie mało dynamiczne: pociski lecą do celu całymi tygodniami, starcia są niezwykle rozciągnięte w czasie na wiele dni, a jeden błąd w kalkulacjach może kosztować bardzo wiele, w tym wyjęcie z życiorysu kolejnego miesiąca. Chcielibyście czegoś takiego?

Ale i tak w Mass Effect można odnaleźć pewne cechy wspólne z ową trylogią, tyle że w książkach w przeciwieństwie do bohatera tej recenzji atmosfera jest mroczna i nieco paskudna, a postacie jakoś takie mniej sympatyczne, co wcale nie jest takie złe. ME to kolejna po tych wszystkich Star Trekach, Stargate’ach, Babylonach, Jasonach czy choćby StarCraftach space opera, gdzie ludzkość w odległej przyszłości rozwija się na tyle, że jest w stanie nawiązać kontakt z galaktycznymi sąsiadami tworzącymi wspaniałą cywilizację rozciągniętą na co najmniej połowę naszej galaktyki. Mass Effect to przede wszystkim opowieść o tym, jak ludzie wchodzą kosmitom w tyłki, by wreszcie zaczęli traktować ich z należytym szacunkiem i brać na poważnie.

Wszechświat, ostateczna granica

Jak to się stało, że kontakt z obcymi rasami został nawiązany? W 2148 odkrywcy na Marsie odnaleźli pozostałości starożytnej rasy. Te artefakty pozwoliły na stworzenie potężnych technologii i znacząco przyśpieszyły rozwój naszego gatunku, pozwalając na podróż do najodleglejszych gwiazd. Podstawą tych technologii jest siła kontrolująca materię czasu i przestrzeni. Ludzie zwą ją największym odkryciem w historii. Obce razy zaś określają ją... EFEKTEM MASY.

...jednak angielskie MASS EFFECT brzmiało dużo lepiej i bardziej dumnie.

Akcja gry zawiązuje się na ludzkiej kolonii Eden Prime, gdzie doszło do niebywałego odkrycia: znaleziono kolejny z naprawdę nielicznych artefaktów pozostawionych przez wspomnianą starożytną rasę, która sobie była - i nagle się jej zniknęło. Nasz bohater lecący razem z całym towarzystwem, by urządzić sobie miły piknik wśród ruin wdepnie w g... (co jak zawsze jest niesympatyczne), odkryje, że cała ta edukacyjna wycieczka ma drugie dno, czego sygnałem jest obecność Widma - agenta będącego przedłużeniem ramienia Rady Cytadeli i pierwszą linią obrony galaktycznego pokoju. Na Eden Prime poznajemy także naszego głównego wroga i odkrywamy, że bez podjęcia odpowiednich kroków naszą piękną galaktykę czeka przyszłość bardzo paskudna... Prędzej jednak trzeba przekonać do tych Rewelacji (przez duże R!) Radę, która traktuje je jak sen wariata tudzież wynurzenia jakiegoś pijaczka. No cóż, trzeba zakasać rękawy i zawalczyć o wolność naszą i waszą.

Shepardów produkują z formy czy jak?

Naszym pierwszym zadaniem po rozpoczęciu rozgrywki jest utworzenie postaci, którą będziemy kierować. Mass Effect to kolejna z gier, w której otrzymujemy "konkretną" postać - z nazwiskiem, własnym głosem (a właściwie dwoma) i jakimś tam tłem, historią, ale właściwie to większość zależy od nas. Możemy naturalnie zdecydować się na gotową postać, określając jedynie jej płeć i imię (reszta zależy już od ustaleń twórców gry), ale pewnie większą frajdę sprawi graczom stworzenie swojego (lub swojej - plusem jest to, że pani Shepard głos podkłada moja ulubiona Jennifer Hale, znana z ról Samus Aran z Metroid Prime, Bastili Shan z KotOR-a, Aayli Secury z The Clone Wars i wielu innych ról w kreskówkach, filmach Disneya...) własnego Sheparda, zwłaszcza że możliwości są spore.

Gra pozwala nam na określenie naszego pochodzenia, a jest to dość niebagatelna decyzja. Nie dość, że zmienia to sposób, w jaki odnoszą się do nas napotkane postacie, to jeszcze zależą od tego misje związane z naszym pochodzeniem oraz początkowa wartość punktów idealisty i renegata, jaka zostanie nam przyznana. To jest też dobry moment, by Wam przybliżyć ów system, będący zresztą jedną z cech, które odróżniają ME od KotOR-a. Tutaj bowiem nasz cel pozostaje taki sam, wszystko sprowadza się do sposobu, w jaki wykonujemy zadania i rozwiązujemy napotkane problemy oraz tonu, jakim odnosimy się do innych postaci napotkanych w trakcie podróży. Albo poświęcamy się w imię wyższej sprawy albo idziemy po trupach do celu, nie licząc się z nikim i niczym (ale to nie oznacza wcale, że jesteśmy złymi - jesteśmy dupkami działającymi w zbożnym celu). Chociaż wcale nie musimy popadać w rutynę. Gromadzenie kolejnych punktów idealisty lub renegata rozwinie umiejętności odpowiednio uroku/zastraszania, poprawi niektóre nasze cechy i pozwoli (po osiągnięciu odpowiedniego wyniku) na podjęcie się pewnych dodatkowych zadań w grze. Ale... to wszystko zależy już tylko od nas.

Kolejną niezwykle istotną decyzją będzie wybór klasy naszej postaci. Do wyboru jest łącznie sześć: 1A, 1B... eee, to znaczy trzy podstawowe i trzy hybrydowe. W dodatku jako nagrodę za wykonanie pewnego zadania otrzymamy możliwość wyboru jednej z dwóch specjalizacji zapewniających nam kolejne bonusy dla prowadzonej postaci. Żołnierz przeprowadza frontalne ataki, skupia się na korzystaniu z kopiących tyłek pukawek i ciężkich pancerzy, inżynier raczej wspiera i leczy drużynę oraz zajmuje się elektroniką i osłabianiem wrogów, a adept korzysta z szeregu mocy biotycznych, które są przeważnie ukierunkowane na ofensywę. Szpieg z kolei łączy w sobie cechy inżyniera i żołnierza, szturmowiec korzysta z broni palnej i mocy biotycznych, a strażnik wreszcie jest najbardziej w sumie elastyczny - łączy umiejętności techniczne oraz biotyczne. Po zatwierdzeniu wyborów (swoją drogą twórcy postarali się, aby proces tworzenia alter ego był jak najbardziej klimatyczny i zintegrowany z resztą zabawy) zaczynamy wreszcie kampanię. Uff.

Pobawmy się w RPG

Ciekawie zrealizowanym elementem gry jest rozwój postaci. Zrezygnowano z tych paskudnych współczynników, tym razem rozdysponowujemy punkty tylko na umiejętności pogrupowane w kilkunastu dziedzinach takich jak pancerze, różne rodzaje broni, pierwsza pomoc, zdolności w posługiwaniu się mocami biotycznymi, elektronika i deszyfracja, itp. Itd. Oraz odblokowujemy kolejne talenty pozwalające nam na korzystanie z umiejętności specjalnych i odblokowujące kolejne zdolności. Przy deszyfracji koniecznie trzeba wspomnieć o znakomitej mini-gierce przypominającej Froggera - musimy przedrzeć się strzałką do środka i unikać krążących dookoła czerwonych bloków, które wracają nas na pozycję startową. A wszystko to przy limicie czasu. Tę umiejętność wykorzystujemy w celu otworzenia szafek, skrzyń i pojemników oraz odczytania wiadomości w terminalach tudzież rozpracowania zamków, ale tego wszystkiego nie napotykamy znowu tak wiele.

W grze do zbadania mamy obszerny świat pełen niebezpieczeństw, wymyślonych z fantazją ras, barwnych postaci i nieraz niesamowicie urokliwych krajobrazów. Jak bowiem "opowiadają" screeny oprawa graficzna ME jest bez zarzutu i prezentuje się jak na dzisiejsze standardy przystało. Gra napędzana jest silnikiem Unreal Engine 3, co gwarantuje naprawdę piękne widoczki i efekty specjalne. Główne lokacje w grze są zróżnicowane i stworzone z całkiem niemałym artyzmem - już Eden Prime prezentuje się bardzo ładnie, a to przecież wcale nie jest najpiękniejsza czy najciekawsza miejscówka. Sięgające chmur wieżowce połączone niebostradami (i przynoszące na myśl Cato Neimodię z Gwiezdnych wojen, choć tutaj wszystko jest obskurne jak bloki u nas za czasów komuny), ośnieżone górskie szczyty wraz z portem kosmicznym wyglądającym jak doki łodzi podwodnych, tropikalne wyspy straszące nas burzami na horyzoncie, ruiny przypominające świątynie Protossów (jakby je zaprezentować w UT2004 - myślę, że to dobre porównanie) oraz prześliczna Cytadela będąca sercem galaktycznej społeczności – jest na czym zawiesić oko. Naszym poczynaniom towarzyszy przyjemna ścieżka dźwiękowa, w głównej mierze składająca się z opartego na kilku prostych motywach elektronicznego mruczenia i plumkania, jak żywo przypominającego nieraz to, co teoretycznie miało umilić przeciskanie się między półkami w Tesco, a czym raczą nas głośniki we wspomnianych hipermarketach. Ale trafia się też kilka smakowitych partii chóru w co bardziej podniosłych momentach, jest też wkurzająca i dobijająca mnie wesoła muzyczka w windach. Ogółem wrażenia są dość pozytywne, co najmniej kilka utworów jest całkiem wybornych - np. minimalistyczny elektroniczny utworek słyszany w trakcie zwiedzania baz na planetach pobocznych.

Z nimi jest taka ciekawa sprawa, że o ile twórcy upchali grę różnymi smaczkami wzbogacającymi i tak dość bogaty świat przedstawiony oraz dobrymi pomysłami na questy poboczne (które zresztą można przeważnie wykonać na kilka sposobów), to już ludzie odpowiadający za wygląd owych planet pobocznych to partacze. Opierają się na prostym schemacie: kilka równinek oraz niemiłosiernie wysokich gór, parę punktów na mapie, które można odwiedzić, by uzyskać z tego tytułu jakieś profity oraz proste podziemne bazy, które wyglądają właściwie identycznie za każdym razem na każdej planecie. Czasami tylko warunki się różnią, pojawiają się nietypowi przeciwnicy których nie napotkamy podążając główną ścieżką fabularną, a nieboskłon nieraz bardzo ładnie się prezentuje, ale ogółem wrażeń nie można określić pozytywnymi. Trafimy również na dryfujące w przestrzeni kosmicznej statki (jest ich parę), planety, na których co prawda nie lądujemy, ale które możemy zbadać, by dostać przedmioty potrzebne w misjach zbierackich a także globy, o których jedynie czytamy, ale zachowuje to ciągłość uniwersum. Każdy system to kilka światów, a ich wygląd z orbity muszę pochwalić, bo to ładny widok. Przyznam jednak, że choć questy są ciekawe i twórcy mieli na nie dużo pomysłów to jednak nie chciało mi się zbytnio ich wykonywać i nie wypełniało mi się ich tak przyjemnie jak w niesamowitym KotOR-ze.

Kosmiczne wojaże uskuteczniamy za pomocą naszego pięknego statku, SSV Normandy. Tak, ten element również bardzo przypomina Knights of the Old Republic. Z tym zastrzeżeniem, że po Ebon Hawku spacerowało się jakoś tak milej. Wszystko dzięki temu, że nie był duży i wszelkie postacie oraz potrzebne nam funkcje były zgromadzone na jednym pokładzie, tutaj jest ich aż trzy, w dodatku łażenie po naszym cudeńku techniki jest często przerywane wkurzającym ekranem wczytania. Trzeba przyznać, że jednak taki spacer jest dość przyjemny – na pokładzie jest pełno statystów robiących jedynie za tło, jest więcej członków załogi, z którymi da się pogadać (nie tylko z członkami drużyny), a co może zaowocować małą sumką XP na naszym koncie, szafki, za pomocą których wyposażamy siebie i kompanów, bojowy transporter Mako, którym jeździmy w trakcie wykonywania sporej części misji, różne ustrojstwa, za dłubanie w których dostajemy trochę XP i wpisy do leksykonu oraz kwatermistrza, u którego możemy się zaopatrzyć i któremu kupujemy licencje na sprzęt różnych firm u sprzedawców na lądzie. Ale handel nie jest w Mass Effect czymś potrzebnym - pełno świetnego sprzętu i ulepszeń znajdziemy na pęczki w różnych pojemnikach i przy zabitych wrogach, nic tylko sprzedawać niepotrzebne graty lub przerabiać na naciągany omni-żel służący do naprawy Mako lub przejmowania zamków w razie gdy nie udało nam się pokonać tej fajnej mini-gierki. Na interfejs można nieco ponarzekać - niby jest wszystko OK, jest przejrzysty i estetyczny, ale u sprzedawców nie widzimy broni/pancerza/ulepszenia tylko obrazek jakiegoś futerału czy kontenera i tutaj zapomniano o podziale na kategorie - otrzymujemy jedną długą listę i nie ma zmiłuj. Przydałoby się także przełączanie celów, bo czasami ciężko jest namierzyć kogoś do rozmowy lub coś do użycia. Takie małe wkurzające zgrzyty, ale ogółem interfejs jest przyzwoicie zrobiony.

Napieraj, prymus

Towarzyszy można mieć przy sobie dwóch i tym razem kierujemy główną postacią, jednak korzystamy z umiejętności naszych kompanów. Mamy tutaj kilku ludzi (jeden zostaje kropnięty zaraz na samym początku, oddając życie za lepszą sprawę i robiąc miejsce dla Ashley) i paru obcych reprezentujących różne ciekawe rasy zaludniające wszechświat, w tym niesławnego Wrexa. Jest też oczywiście wątek romansowy, zakończony scenką, o którą swego czasu pieklili się rozmaici obrońcy moralności, a która okazała się być tak grzeczną, że "już w Zagubionych było goręcej", jak to stwierdziła pani Cooper Lawrence, wcześniej głosząc swe prawdy niepodparte zagraniem w biedny "wymysł Szatana" (ale honor jednak ma, bo potem chwilę pograła i odszczekała swoje słowa). Warto przeprowadzać rozmowy z naszymi kumplami, bo czasami może to zaowocować XP i otrzymaniem dodatkowych zadań.

Rozmowy miały być czymś nowatorskim - wybieramy jakąś opcję dialogową i możemy tylko domyślać się, co też nasz bohater powie. Wszystko ułożono w prosty sposób - odpowiedzi idealisty są na górze, renegata na dole, po lewej mamy tematy do drążenia lub kwestie, które korzystają z umiejętności uroku lub zastraszania (są oznaczone kolorami niebieskim i czerwonym). Dialogi są oczywiście w pełni udźwiękowione, w kilka postaci wcieliło się paru znanych aktorów, jak np. wspomniana pani Hale czy Seth Green.

Ważnym elementem gry jest walka - i nie wygląda jak w typowym cRPG. W ME gra się bowiem jak w strzelankę taktyczną i jest to bardzo przyjemnie zrealizowany element gry, jeden z najmocniejszych. Uzbrojenie jest podzielone na cztery grupy - pistolety (klamki są nawet mocne!), strzelby bojowe zabójcze na bliskie dystanse, karabiny szturmowe potrafiące grzać długimi seriami oraz karabiny snajperskie, które są jednak niezbyt przydatne i można z nich zrezygnować. W dodatku mamy granaty, które jednak są słabo zrealizowane - nie są specjalnie niszczycielskie, do tego czasami zdarza im się przepaść bez wieści. Też niepotrzebne. Amunicji tutaj nie ma, wszystko to kwestia przegrzewania się spluw, po czym trzeba odczekać swoje, aż będzie można grzać dalej. Broń możemy usprawniać za pomocą nowych typów amunicji oraz podzespołów zwiększających jej skuteczność. Przeciwnicy nie są jednak specjalnie zróżnicowani - w większości to jakieś zbiry lub różne typy gethów, mało tu przedstawicieli niebezpiecznej fauny. Szkoda. Elementy taktyczne zrealizowano bardzo przyjemnie - jest aktywna pauza, w której trakcie możemy naszym wydawać polecenia, kazać zmienić broń lub skorzystać z umiejętności specjalnych. Bardzo ładnie to zrobiono, chociaż grając jako żołnierz możemy sobie to podarować, bo jesteśmy odpowiednio mocni, by dać sobie radę sami. Poza tym nasi kompani mają dobre AI. Jest tutaj też chowanie się za przeszkodami i wychylanie łba lub spluwy, by poczęstować wroga kilkoma kulkami - fajnie.

Mako jest przydatne, bo ma mocne osłony i pancerz, do tego dające kopa działo, które wystrzeliwuje po naciśnięciu przez nas PPM. Potrafi posłać do piachu grupkę wrogów, o ile dobrze wycelujemy. Wszystko byłoby fajnie, gdyby nie dość paskudne sterowanie. Źle zrobiono skręty, nie jak w samochodówkach, przez co jazda tym złomem to istna katorga w co gorętszych miejscach lub tam, gdy nie ma go wiele, a upadek kończy się śmiercią. Minus.

Bugi, bugi, bugi niczym w Starship Troopers

"Masz ci efekt" ma to do siebie, że lubuje się w sprawianiu nam "practical jokes", z których śmieje się niestety pewnie tylko on sam. Ot, na przykład nasz "napokładny" pan nawigator, Pressly, to niezły jajcarz jest. Czasami idąc by wybrać kolejny cel na gwiezdnej mapie mijałem pana Pressly’ego, a potem, gdy próbowałem skorzystać ze wspomnianego ustrojstwa przy podchodzeniu na odległość aktywacyjną cel nagle i złośliwie zmieniał się na nawigatora. Po kilku nieudanych próbach wykiwania dowcipnisia postanowiłem z nim pogadać. O dziwo poskutkowało. Dziwny sposób na zwrócenie na siebie uwagi, no ale jest w tym pewnie jakaś metoda. Innym razem na Virmirze, gdy postanowiłem rozdzielić punkty umiejętności moim bohaterom gra uraczyła mnie takim oto widoczkiem - miast wizerunków moich postaci w odpowiednim miejscu widniał olbrzymi łeb Wrexa. Ale to tylko takie drobnostki, ME ma tendencję do dużo gorszych zachowań.

I tak oto np. obraz potrafił się zaciemnić tak, że nic nie było widać, a pomógł jedynie restart gry (co trochę jednak zajmuje). Czasami też tytuł z niewiadomych powodów przestawał reagować na me polecenia z klawiatury - młodzieńczy bunt czy jak? Bardzo poważnym bugiem jest także zdarzające się od czasu do czasu "zakleszczenie" podczas ładowania stanu gry. Ekran ładowania się zawiesza, a dźwięk skacze. Pomaga albo naprzemienne duszenie kombinacji Alt+Tab i Alt+Ctrl+Del albo restart. Tym razem komputera. Całe szczęście, że gra jakby wydoroślała i wyrosła z takich zagrywek i przestała sprawiać mi robić większość dowcipów, a przynajmniej nie w takiej ilości.

Przekażmy Radzie brakujące raporty

Mass Effect to gra dobra, w kilku momentach zahaczająca o wybitną, basta. Robi wrażenie obszernym i urokliwym światem (którego zwiedzanie lubi jednak przerywać napis "loading"...), ma postacie, które można bez większych problemów polubić, przyjemne i zgrabnie zrealizowane strzelaniny oraz elementy taktyczne, wreszcie dobrą i wciągającą fabułę (ludzie narzekają, że właściwie nie ma tutaj zwrotów akcji, ale jakieś tam drugie dno jest...), wybory, które może podjąć nasz bohater i tak dalej. Ale nie można zapomnieć też o tym, że ów obszerny świat, który można przy odrobinie chęci pozwiedzać to uniwersum niezbyt w sumie ciekawe i raczej schematyczne. Można też pokusić się o stwierdzenie, że gra nie wykorzystuje potencjału, co właściwie jest prawdą. Nie wciąga też i nie oddziałuje tak na wyobraźnię jak znakomite Knights of the Old Republic, dzieło w końcu tego samego studia i gra, z którą ME dzieli dość sporo cech designu. Mimo wszystko jednak udało jej się naciągnąć mnie na kupno dwójki - tzn. wtedy, jak wreszcie wyjdzie wskoczy na moją listę zakupów jako ważna pozycja. Ujmijmy to tak: nie podchodźcie do tej gry ja do jakiegoś objawienia (mimo wielu entuzjastycznych recenzji), a jest wielka szansa, że Mass Effect Was oczaruje i będziecie się przy nim naprawdę dobrze bawić. Dixi!

0 zgiń

1 graj