Θεός

Θεός

God, Theos

Η κοινωνιολογία ερευνώντας το θέμα του Θεού βρίσκει πως αυτό είναι αναπόσπαστα δεμένο με τη θρησκευτική τάση των ανθρώπων. Έτσι σήμερα ξέρουμε πως αναπτύχθηκε η θρησκεία και μαζί μ' αυτήν και οι θεοί της, από την προϊστορική εποχή μέχρι σήμερα.

Ιστορική Αναδρομή
Στην αρχή οι πρωτόγονοι άνθρωποι πίστευαν στα πνεύματα. Τα πνεύματα αυτά είχαν μαγικές δυνάμεις καλές και κακές: αλλά πολύ σπάνια μπορούσαν οι άνθρωποι εκείνοι να τα συγκεκριμενοποιήσουν και να τους δώσουν μια ορισμένη μορφή. Αργότερα αναπτύχθηκε ο φετιχισμός, η πίστη δηλαδή σε διάφορα αντικείμενα που κατασκευάζονταν από τους ανθρώπους και που πίστευαν ότι έχουν υπερφυσικές ιδιότητες. Ακόμη αργότερα έρχεται να πάρει τη θέση του Θεού το είδωλο. Πίστευαν δηλαδή οι άνθρωποι, ότι υπάρχουν όντα που μοιάζουν μ' αυτούς στη μορφή αλλά που είναι ανώτερά τους στο πνεύμα. Τελευταία εξελίσσεται η ιδέα του πανθεϊσμού, που ταυτίζει το Θεό με τον κόσμο και, τέλος η τελειότερη από όλες τις απόψεις ο μονοθεϊσμός, δηλαδή ότι Θεός είναι κάτι το άυλο, το ανώτερο και το παντοδύναμο που πάνω του συγκεντρώνονται όλες οι ιδιότητες.

Αρχαίες Θρησκείες
Αν και οι λαοί είχαν διαφορές μεταξύ τους σχετικά με τη θρησκεία, συναντάμε πολύ συχνά τις ίδιες θεότητες στους αρχαίους αυτούς λαούς. Για παράδειγμα ο Ζεύς εμφανίζεται όχι μόνο στην αρχαία ελληνική μυθολογία αλλά και στη μυθολογία των Αιγυπτίων και των Ρωμαίων, όπως και ο Απόλλων - ήλιος, η Αφροδίτη, η Ήρα και πολλές άλλες Θεότητες. Στις διάφορες χώρες ο Θεός παραστάθηκε με διάφορους τρόπους. Στην Αίγυπτο οι πρώτες αναπαραστάσεις θεοτήτων εμφανίστηκαν στα μέσα της 4ης χιλιετίας. Ο Ρα (ο θεός του ήλιου) λατρευόταν σε ένα γιγαντιαίο οβελίσκο. Πολλές φορές, για να δείξουν τη δύναμη των θεών τους, τους αναπαρίσταναν με μορφές ζώων, όπως ο θεός Ώρος που παριστάνεται ως γεράκι. Κατασκεύαζαν βέβαια και αγάλματα με ανθρώπινες μορφές, όπως η απεικόνιση του Όσιρη και της Ίσιδας με το γιο τους Ώρο. Οπωσδήποτε όμως οι θεοί τους είναι πολύ απλοί και αυστηροί. Αντίθετα, οι θεοί των Χαλδαίων εμφανίζονται σκληροί με μορφή ταύρων με φτερά θεοί τους είναι η Αστάρτη (Αφροδίτη), ο Σιμάς (ήλιος), ο Μαρδούκ (προστάτης της Βαβυλώνας), ο Γίλγαμος (Ηρακλής) και ο φοινικικός Βάαλ. Στην αρχαία Ελλάδα έχουμε το δωδεκάθεο. Αυτό το αποτελούν οι δώδεκα κύριοι θεοί. Δίας, Ποσειδώνας, Απόλλωνας, Ήφαιστος, Άρης, Ερμής, 'Ηρα, Αθηνά, Άρτεμη, Αφροδίτη, Εστία, Δήμητρα. Εκτός όμως απ' αυτούς υπάρχουν και οι ημίθεοι. Παριστάνονται με ανθρώπινες μορφές και φτάνει μάλιστα η τέχνη της απεικόνισής τους σε πολύ ψηλά επίπεδα. Στη Ρώμη, αρχικά, οι θεοί είναι ετρουσκικής προέλευσης. Αργότερα όμως επηρεάζονται πολύ από την Ελλάδα και μιμούνται τους Έλληνες θεούς και τους κάνουν δικούς τους. Στην Άπω Ανατολή εμφανίστηκε μια νέα μορφή Θεού. Είναι ένας μονοθεϊσμός και προσπαθεί να δώσει στους πιστούς του τη δύναμη να βρούνε την κατάσταση της τέλειας γαλήνης, τη "νιρβάνα". Ο Βουδισμός, όπως ονομάζεται η νέα θρησκεία, είναι κατεξοχήν πνευματική και κρύβει μέσα της ένα πρωτόγνωρο μυστικισμό.

Χριστιανισμός
Πριν 2.000 χρόνια όμως έρχεται στη γη ο Χριστός για να διδάξει στον κόσμο μια νέα θρησκεία, το Χριστιανισμό και να γνωρίσει στον κόσμο το μοναδικό Θεό. Σύμφωνα μ' αυτήν ο Θεός είναι ένας, πανάγαθος, πάνσοφος και παντοδύναμος. Είναι ο δημιουργός του κόσμου. Είναι πνεύμα άυλο γι' αυτό και δεν μπορούμε να έχουμε αποδείξεις για την ύπαρξή του παρά μόνο ενδείξεις. Γι' αυτό ακριβώς, το αν υπάρχει και το τι είναι Θεός είναι ζητήματα που μόνο με την πίστη μπορεί να τα δεχτεί κανείς. Δεν μπορεί κανείς να τον ανακαλύψει με την έρευνα, αλλά μόνο όσοι πιστεύουν μπορούν να τον αισθανθούν να αποκαλύπτεται μέσα τους. Η αποκάλυψη αυτή του Θεού είναι φυσική και σ' αυτή μας οδηγούν οι έμφυτες τάσεις που υπάρχουν σε κάθε άνθρωπο να πιστεύει στο Θεό και οι υπερφυσικές, που μας οδηγούν σ' αυτά τα γεγονότα που γίνονται κατά ανεξήγητο τρόπο (θαύματα). Η Αγία Γραφή μας αποκαλύπτει την αλήθεια για το Θεό ότι είναι η πνευματική αιτία του κόσμου, "πανταχού παρών", παρατηρητής "ορατών τε πάντων και αοράτων", άγιος, δίκαιος, αγαθός και φιλάνθρωπος. Είναι μια ουσία με τρεις υποστάσεις (Πατήρ, Υιός και Άγιο Πνεύμα).

Θεός και Φυσική
Υπάρχει ένα ανέκδοτο για τον Pierre Simon Laplace, που αναφέρεται στα βιβλία της Ιστορίας της Επιστήμης. Ο Laplace αναφέρεται ότι είχε παρουσιάσει ένα αντίγραφο του βιβλίου του (υπό τον τίτλο) " Mechanique Celeste (= Ουράνια Μηχανική) " στον Γάλλο αυτοκράτορα Napoleon Bonaparte. Ο Napoleon ήταν πληροφορημένος ότι το βιβλίο του Laplace δεν περιείχε καμία αναφορά για τον Θεό. Ο Napoleon ερώτησε τον Laplace: -	Μου λένε ότι εσείς έχετε γράψει αυτό το μεγάλο βιβλίο για το σύστημα του Σύμπαντος και δεν έχετε ούτε καν αναφέρει τον δημιουργό του. -	Δεν είχα καμία ανάγκη τέτοιας υπόθεσης είπε ο Laplace. Αργότερα, όταν αναφέρθηκε από τον Napoleon αυτό το περιστατικό, ο Lagrange σχολίασε "Όμως αυτή είναι μια ωραία υπόθεση. Εξηγεί τόσα πολλά πράγματα". Η κατάσταση δεν είναι, αυτή τη στιγμή (δηλ. στο παρόν), πολύ διαφορετική. Υπάρχουν πολλοί Laplaces και πολλοί Lagranges μεταξύ των συγχρόνων επιστημόνων επίσης αλλά ο Θεός, αυτός καθ' εαυτός, ακόμα δεν έχει περιληφθεί στις επιστημονικές μελέτες της Κοσμολογίας. Δεν υπάρχει κανένα κεφάλαιο σχετικά με το Θεό σε οποιοδήποτε σύνηθες εγχειρίδιο της Φυσικής. Προφανώς, απλά δεν υπάρχει καμία ανάγκη. Και δεν υπάρχει η μια, μοναδική, εξίσωση στη Φυσική που θα περιλαμβάνει ως παράμετρο τον Θεό. Οι λόγοι για τον αποκλεισμό του Θεού από τη Φυσική και την Ουράνια Μηχανική είναι μεν απλοί όμως και πολύ σύνθετοι συγχρόνως. Η Φυσική ασχολείται με τις μαθηματικές σχέσεις για τη δυναμική των υλικών αντικειμένων. Ο Θεός δεν έχει περιγραφεί με αρκετά σαφείς όρους έτσι ώστε δεν είναι δυνατόν να κατασκευαστούν μαθηματικές σχέσεις που θα μπορούσαν να περιγράψουν σαφώς πώς ο Θεός θα μπορούσε να παίζει έναν ρόλο στο Σύμπαν. Κανένας δεν ξέρει ακόμη και εάν ο Θεός έχει μια υλική ύπαρξη. Ο Θεός σημαίνει διαφορετικά πράγματα για διαφορετικούς ανθρώπους. Τα γνωρίσματα που αποδίδονται στο Θεό για να τον καθορίσουν, όπως παντοδύναμος, πάνσοφος, απολύτως ακριβής, απολύτως δίκαιος κ.λπ., είναι τόσο ασαφή ότι δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε κάποια μαθηματική ανάλυση. Τέτοια χαρακτηριστικά καθορίζουν αναπόφευκτα μια άπειρη ύπαρξη. Η Φυσική δεν μπορεί να ασχοληθεί με τους απειρισμούς. Όλως περιέργως, αυτό το πρόβλημα ανέκυψε στη δεκαετία του 1930. Οι φυσικοί τρόμαξαν και απογοητεύθηκαν όταν οι απειρισμοί άρχισαν να εμφανίζονται στις κβαντικο-μηχανικές εξισώσεις που κατασκευάστηκαν για να ενοποιήσουν την Κβαντική Μηχανική με τη Σχετικότητα. Έγινε μια μεγάλη πρόκληση για να ασχοληθούν με τους απειρισμούς και να σώσουν τη θεωρία. Ο Richard Feynman βρήκε έναν τρόπο να απαλλαγεί από τους απειρισμούς μέσω της επανα-κανονικοποίησης ( = renormalization) για την οποία του απονεμήθηκε το βραβείο Νόμπελ. Τώρα λέμε ότι οι Υπερχορδιακές θεωρίες έχουν απαλλαγεί από τους απειρισμούς χωρίς τη χρήση της επανα-κανονικοποίησης. Οι θεμελιώδεις Νόμοι της Φυσικής ασχολούνται με πεπερασμένες ποσότητες και οντότητες. Αυτοί δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να περιγράψουν το Θεό ούτε να τον ανακαλύψουν διότι Αυτός πιστεύεται ότι είναι άπειρος από πολλές, εάν όχι όλες, απόψεις. Αναζητούμε το Θεό σε λάθος μέρος. Η Μαθηματική Φυσική είναι ανίκανη για να περιγράψει τον Θεό άμεσα. Είναι μια ανώφελη αναζήτηση. Εντούτοις αυτό δεν σημαίνει ότι η ετυμηγορία της Φυσικής είναι και η τελευταία λέξη στην ύπαρξη του Θεού. Ίσως ο Θεός είναι απλά μια έννοια που υπάρχει στο ανθρώπινο μυαλό. Για αυτόν τον λόγο, είναι ίσως πιό κατάλληλο να αναζητηθεί ο Θεός στη μεταφυσική, στη θρησκεία και στο μυστικισμό. Εκείνοι που είχαν μυστικές εμπειρίες αισθάνονται πλήρωση, κατά κάποιο τρόπο, και πνευματικά ανυψωμένοι. Πολλοί από αυτούς έχουν το συναίσθημα της ενότητας με το Απόλυτο Ένα. Γιατί ούτε ένα βιβλίο που αναφέρεται στη δημιουργία του Σύμπαντος δεν έχει καμία αναφορά στο Θεό; Οι επιστήμονες, πράγματι, αναφέρουν σπάνια τον Θεό όταν μιλούν για την Δημιουργία. Επιπλέον, κατηγορούνται, μερικές φορές, για την προσπάθεια να καταργήσουν την ανάγκη για έναν Θεό προσπαθώντας να εξηγήσουν την Δημιουργία με επιστημονικούς όρους. Και είναι αληθές: οι επιστήμονες θα προτιμούσαν μια καθαρά επιστημονική εξήγηση της αρχής του Σύμπαντος. Αυτό δεν σημαίνει (αλλιώς, δεν πάει να πεί), όμως ότι όλοι οι επιστήμονες είναι άθεοι. Επιπλέον, δεν υπάρχει κανένας φόβος ότι οι επιστήμονες θα εξαφανίσουν κάποτε την ανάγκη για έναν Θεό. Εάν κοιτάζουμε πίσω στο πρόωρο Σύμπαν βλέπουμε ότι ανεξάρτητα από το πως τα μακρινά πράγματα ωθούνται - ακόμα κι αν θα ήμαστε κάποια ημέρα ικανοί να εξηγήσουμε την ίδια την Δημιουργία με έναν εξ ολοκλήρου ικανοποιητικό επιστημονικό τρόπο - υπάρχει ακόμα κάποιο πράγμα που είναι ανεξήγητο. Η Δημιουργία εξαρτάται από τους βασικούς Νόμους της Φύσης - χωρίς αυτούς δεν θα ήταν δυνατή. Ποιος όμως δημιούργησε αυτούς τους Νόμους; Δεν γεννάται αμφιβολία ότι ένας Θεός θα χρειάζεται πάντοτε.

Ρήσεις

 * Ο Θεός δεν παίζει ζάρια. - Άλμπερτ Αϊνστάιν
 * Πείτε μου πρώτα τι ακριβώς εννοείτε με τη λέξη Θεός και θα σας πω αν πιστεύω. - Άλμπερτ Αϊνστάιν

Εσωτερική Αρθρογραφία

 * Θεωρία Απεγνωσμένου Θεού
 * Δεϊσμός
 * Θεϊσμός
 * Αθεϊσμός