Etos pracy w "Nad Niemnem"

Stosunek pisarki do ideału pracy jest oczywisty - wyraża ona pogląd, że praca jest najwyższą wartością wolnego człowieka, stanowi o jego godności, nadaje życiu sens i szczęście. Powieść Nad Niemnem udowadnia powyższe założenia poprzez:
 * wypowiedzi bohaterów reprezentujących pogląd autorki,
 * losy i charakterystykę postaci,
 * podział społeczny - ocenę dworu i zaścianka.

Bohaterowie pozytywni, aprobujący wartość pracy
by kiedyś przejąć Korczyn, lego poglądy są zbieżne z postawą Benedykta Korczyńskiego, z tym że Witold pragnie zreformować rolnictwo i stosunki społeczne na wsi. Widzi w tym zadanie czło wieka i obowiązek obywatela wobec kraju.
 * Benedykt Korczyński - który wiąże ideę pracy z umiłowaniem ziemi, a pracę na ziemi polskiej uważa nie tylko za sens życia, lecz również za akt patriotyzmu równy walce zbrojnej.
 * Marta Korczyńska - która przepracowała całe życie i był to jedyny sens egzystencji, jaki znalazła. Będąc młodą panną, bała się pracy, z tej przyczyny odrzuciła Anzelma Bohatyrowicza -ceną była samotność przez całe smutne życie.
 * Jan i Anzelm Bohatyrowiczowie - praca jest dla nich sensem życia i źródłem ich utrzymania. Daje im zadowolenie, poczucie wolności, a nawet zdrowie. Praca zakodowana jest w ich świadomości jako wartość od początków ich rodu - pierwsi Bohatyrowi-cze ciężką, rzetelną pracą opanowali bór i założyli siedzibę (historia lana i Cecylii).
 * Justyna Orzelska - na początku powieści nie może znaleźć sobie miejsca w świecie i wiedzie byt nieco próżniaczy. Powoli poznaje pracę, próbuje jej i na końcu powieści rozumie już jej wartość.
 * Witold Korczyński - młodzieniec, który kończy szkoty po to,

Postacie negatywne, wrogowie pracy
- np. narkotyków. Łatwo wyczytać sugestię autorki, że gdyby zagonić go do roboty, rychło przeszłyby mu duchowe boleści. larz, któremu też przydałoby się trochę obowiązków. Jest nie szczęśliwy - nie może znaleźć z daleka od Paryża natchnienia, a z nudów roją mu się po głowie pomysły rozrywek niezbyt moral nych i niezbyt uczciwych wobec młodej żony.
 * Emilia Korczyńska - chora, nieszczęśliwa, wiecznie narzekająca, słaba istota, która budzi niechęć otoczenia i czytelników.
 * Teofil Różyc - brak pracy, a nadmiar pieniędzy powoduje apatię, bezwolność i niechęć do życia tego skądinąd interesującego człowieka. Potrzebuje on sztucznych, wyrafinowanych podniet
 * Zygmunt Korczyński - zarozumiały do nieprzyzwoitości ma
 * Losy tych osób są dowodem na potrzebę i wartość pracy w życiu człowieka oraz na to, jaki los czeka próżniaków.