Pozytywizm

=Wprowadzenie= Pozytywizm w Europie rozpoczął się ok. roku 1850 – wtedy to Gustaw Coubert zaprezentował wystawę „realizm” i odtąd, to hasło stało się metodą twórczą. Lata 1880 to dominacja naturalizmu;

Są to daty umowne: z pozytywizmem (zwanym też realizmem) w Europie mamy do czynienia od polowy XIX w. (rok 1850) do lat 80. (kiedy to literaturę zdominował nurt zwany naturalizmem). Badacze przyjęli powyższy podział ze względu na nasilenie się w połowie wieku nowych tendencji filozoficznych, ogłoszenie programu młodych twórców (m.in. Flauberta) - fakt, że od roku 1850 realizm stał się hasłem programowym i metodą twórczą. Oczywiście, te daty nie są ścisłe -w latach 30. XIX stulecia (a zatem w dobie romantyzmu) tworzyli wielkie powieści realistyczne Stendhal i Balzak. Był to jeszcze romantyzm, a realiści już pisali - obserwujemy zatem współbrzmienie nurtu romantycznego i realistycznego. Romantyzm europejski był bardziej ulotny, nie tak silny jak romantyzm polski.

=Pochodzenie nazwy= Od tytułu dzieła jednego z głównych filozofów nowej epoki - czyli od Wykładów filozofii pozytywnej Augusta Comte'a. Wykłady owe zawierały i wyjaśniały zasady nowego myślenia o świecie, August Comte zapoczątkował szereg teoretycznych wypowiedzi pozytywistycznych. Pozytywny - oznaczało dla ówczesnych ludzi: realny, praktyczny, życiowy, a nie cudowny. Dziś słowo to ma inny sens, pozytywny to dla nas - dodatni, dobry. Element realności i praktyczności pozostał tylko w nazwie epoki - pozytywizm.

Co znaczy "pozytywny" według Comte'a?
 * Pozytywny - czyli realny, w opozycji do opartego na cudowności i fantazji
 * Pozytywny - czyli użyteczny
 * Pozytywny - czyli konstruktywny, budujący; w opozycji do negatywnego, burzącego
 * Pozytywny - czyli społeczny, a nie jednostkowy
 * Pozytywny - czyli pewny i określony

=Sytuacja polityczna=

W Polsce pozytywizm zaczyna się od klęski powstania styczniowego, 1863-64 aż do ok. 1890 – umowny początek „Młodej Polski”; Powstanie wybuchło 22 I 1863, poprzedzone było branką młodych mężczyzn do rosyjskiej armii, celem uszczuplenia oddziałów polskich.

Apologia postania styczniowego: było ono postrzegane, jako wielka klęska, ale jednocześnie jako wielki zryw narodowo-wyzwoleńczy.

Konsekwencje:
 * konfiskaty majątków szlachty (tym, którym udowodniono udział)
 * zsyłki na Sybir
 * uwłaszczenie chłopów 1864 r.
 * tragiczna sytuacja materialna, szczególnie trudna sytuacja kobiet.

Uwłaszczenie chłopów
danie ziemi chłopom na własność; to czy dostaną ziemie, bazowało na wynikach powstania; nie regulowano spraw prawnych między dworem a wsią; chłopi domagali się ziem, dziedzice uzurpują prawa; wytwarza się konflikt między szlachta ziemiańską, a chłopami (ta pierwsza przerodzi się w inteligencję)

Sytuacja w Zaborze Rosyjskim (Warszawa, Kraj Nadwiślański); intensywna rusyfikacja szkół, wzrost cenzury; Jednocześnie Warszawa staje się centrum kulturalno-gospodarczym kraju, ponieważ otworzono granice polsko-rosyjską.

Sytuacja w Zaborze Pruskim (Śląsk, Wielkopolska); intensywna germanizacja; wykulturowienie; korzystanie z zasobów gospodarczych Polski (tereny Śląska)

Galicja – najsłabsza gospodarczo, panuje tam względny spokój

Tymczasem, Europa przeżywa rozkwit techniczny i cywilizacyjny ; powszechna industrializacja i rozwój nauki prowadzi do znacznej poprawy jakości życia i rozwoju miast.

=Porównanie romantyzmu i pozytywizmu=