Σειρήνες και Τυρρηνοί

Σειρήνες και Τυρρηνοί

Sirens and Tyrrhenians

Αν θεωρηθεί ότι η Ομηρική Γεωγραφία της Δυτικής Μεσογείου, όπως παρίσταται στην Οδύσσεια, ίσως είναι η μακρυνή ηχώ της πραγματικής Γεωγραφίας της περιοχής κατά τους 12ο / 11ο αιώνες BC τότε οι Σειρήνες πιθανόν να αποτελούν τον μυθικό απόηχο ενός λαού που κυριαρχούσε τότε εκεί και ήταν γνωστός στον Ελλαδικό χώρο ως πειρατικός. Ο μόνος λαός που ικανοποιεί αυτό το κριτήριο και που άφησε άλλωστε το όνομά του στο πέλαγος αυτό, είναι οι Τυρρηνοί.

Η γλωσσολογική εξέταση δείχνει ότι η λέξη «Σειρήνες» πηγάζει από την ρίζα Σρν- (Srn-). Αντίστοιχα, η λέξη «Τυρρηνοί» πηγάζει από την ρίζα Tρν- (Trn-). Η μετατροπή των συμφώνων t σε s, άν και δεν ανήκουν στην ίδια ομάδα, δεν είναι σπάνια κατά τις διαγλωσσικές μεταφορές. (πχ. σοκολάτα ~ chocolate) Οπότε πιθανόν να ακολουθήθηκε η ακόλουθη γλωσσική διαδικασία:

Τυρρην-οί > *Τσυρ(ρ)ήν-ες > *Τσειρήν-ες > Σειρήνες

Tyrrhên-oi > * Tsyr(rh) ên-es > * Tseirên-es > Seirênes

Αν δεχθούμε τα παραπάνω πρέπει να αναζητήσουμε την ή τις Σειρήνιες νήσους. Υποθέτοντας ότι η Γεωγραφία της Οδύσσειας αποτελεί κατά κάποιο τρόπο ένα κατάλογο των σημαντικών λαών της Δυτικής Μεσογείου όπως συμβαίνει με τον κατάλογο των πλοίων του Τρωϊκού Πολέμου της Ιλιάδας για τον Αιγαιωτικό χώρο τότε δεν είναι δυνατόν η ονομασία αυτή να αφορούσε ασήμαντες βραχονησίδες αλλά τις μεγάλες νήσους της περιοχής: Σαρδηνία (ή Σαρδώ) και Κορσική (ή Κύρνος] . Αν εξετάσουμε γλωσσολογικά τις ρίζες των ονομάτων των δύο νήσων θα δούμε ότι είναι παρόμοιες με την ρίζα της λέξης «Σειρήνες»: Σαρδηνία ~ (-Srdn) και Κύρνος ~ (-Crn).

Μένει να δούμε ποιοί ήταν οι Τυρρηνοί. Η συμβατική θεωρία τους θεωρεί ταυτόσημους με τους Ετρούσκους της Βόρειας Ιταλίας αλλά είναι πιθανόν να μην είχαν καμία σχέση. Οι Τυρρηνοί σύμφωνα με τις αρχαίες πηγές ( Ηρόδοτος κ.α.) προέρχονται από την Μ.Ασία. Εφόσον λάβουμε υπ’ όψιν την Χετταϊκή Γεωγραφία όπως αυτή διαμορφώθηκε από τους μελετητές κατά την τελευταία δεκαετία, ο μόνος τόπος από όπου μπορούσαν αυτοί να προέρχονται είναι η Τραχεία Κιλικία στην Ν.Α. Μ.Ασία. Στην, απομονωμένη από το εσωτερικό, περιοχή αυτή οι κάτοικοι ασχολούνταν ανέκαθεν με την πειρατεία τόσο στην κλασσική εποχή όσο και κατά τις επόμενες εποχές (Ελληνιστική και Ρωμαϊκή). Στην Χετταϊκή περίοδο υπήρχε εκεί το κράτος της Ταρκωνίας (Tarconia, Tarhuntassa), στα νότια του όρους Ταύρου, που συνήθως αποτελούσε επαρχία της Χετταϊκής Αυτοκρατορίας. Πιθανόν αυτοί λάτρευαν τον θεό Τάρκωνα. Αυτοί θα ίδρυσαν την Ταρσό στην γειτονική Κιλικία (ας σημειωθεί ότι οι Έλληνες τους αποκαλούσαν και Τυρσηνούς και πιθανώς και την [[Τύρος|Τύρο], στην Παλαιστινιακή παραλία που αργότερα θα μετατρεπόταν σε Φοινικική υπερδύναμη.

Θεωρείται αρκετά πιθανόν ότι τόσο κατά την υποταγή τους Χετταίους όσο και κατά την καταστροφή στα τέλη του 12ο αιώνα από τους Λαούς της Θάλασσας οι Τυρρηνοί θα εγκατέλειψαν μαζικά την χώρα τους (όπως αιώνες αργότερα οι Φωκαείς προκειμένου να αποφύγουν την Περσική κατάκτηση). Μερικοί εγκαταστάθηκαν σε νήσους του Αιγαιωτικού χώρου (π.χ. Λήμνος). Αρκετοί όμως θα προτίμησαν την, μέλλουσα να ονομαστεί εξ’αιτίας τους, Τυρρηνική θάλασσα που θα τους εξασφάλιζε επιπλέον και την πειρατική εκμετάλλευση του πανάρχαιου ναυτικού εμπορικού δρόμου του ήλεκτρου (από τον Ροδανό ποταμό της Κελτικής (σημερινής Γαλλίας) έως τις Ιταλικές ακτές).

Προφανώς εθεμελίωσαν αποικιστικούς σταθμούς στις μεγάλες νήσους της περιοχής (Σαρδηνία και Κορσική) ενώ αργότερα θα κατέλαβαν και μερικές πόλεις της Ιταλικής παραλίας (όπως την Ταρκυνία στην Ετρουρία). Για πολλούς αιώνες έπαιξαν ένα ρόλο παρόμοιο με εκείνον των Φωκαέων της Αλαλίας του 6ου αιώνα BC. Όμως από τον 8ο αιώνα BC καθώς η δύναμη των Ετρούσκων άρχισε να ενισχύεται οι Τυρρηνοί / Σειρήνες άρχισαν βαθμιαία να υποχωρούν και τελικά αφομοιώθηκαν από τους ανταγωνιστές τους, που επιπλέον τους υποκατέστησαν στην ναυτική κυριαρχία της περιοχής.

Οι Έλληνες όμως αδιαφόρησαν για την αλλαγή και συνέχισαν να αποκαλούν και τους Ετρούσκους με την ονομασία «Τυρρηνοί» όπως συνέβηκε πολλές φορές στην Ιστορία [π.χ. οι Ανατολικοί λαοί αφού γνώρισαν πρώτους τους Ίωνες συνέχισαν να αποκαλούν Yunan τόσο τους λοιπούς Έλληνες που ακολούθησαν αλλά ακόμη και τους Ρωμαίους. Επίσης οι Έλληνες συνέχισαν να αποκαλούν Μήδους τους Πέρσες αν και η Περσική Αυτοκρατορία είχε αντικαταστήσει την Μηδική. Οι Ιταλικοί λαοί απεκάλεσαν Γραικούς τους Έλληνες αν και αυτή η επωνυμία προφανώς ανήκε στους Κρήτες (~ Γρή-τες > Γράϊ-κες > Γραι-κοί), τους πρώτους Βαλκάνιους, με τους οποίους συνήψαν αρχικά εμπορικές σχέσεις].