Jan Baptist Rymenans

Wikipedia – Adam de Coster

Jan Baptist (J.B. of Joannes Baptista) Rymenans werd geboren te Diest op 19 november 1748 en overleed te Mechelen op 25 oktober 1840. Jan Baptist Rymenans was een apotheker, bibliograaf en “snuffelaer der Mechelsche oudheden”.

Pharmacie
Na zijn studies (1784) kwam Jan Baptist Rymenans in dienst als leergast-hulpapotheker bij de Mechelse meester-apotheker Paulus de West, die zijn zaak had in de buurt van de Mechelse Korenmarkt (Prinsenhof).

Biografie
Jan Baptist was tevens “greffier van ’t Vredegeregt” (1803), kroniekschrijver (van o.a. de Mechelse gilde “Den Ouden Boog”), kunstminnaar, Vlaams dichter en letterkundige en secretaris van de plaatselijke geneeskundige commissie (Commision Medicale Locale), die in 1820 was opgericht. Hier vinden we ook de Mechelse apotheker Louis Stoffels. Hier nam Jan Baptist Rymenams deel aan het onderzoek van het drinkwater, het gepast optreden bij epidemies en het opsporen van onwettige verkoop van geneesmiddelen.

Omdat Jan Baptist Rymenans 92 jaar oud werd, maakte hij ook de omwentelingen mee in Mechelen en in het land, waaronder het Nederlanden Oostenrijks Bewind onder Theresia van Oostenrijk (1717-1780) Maria-Theresia van Oostenrijk (1740 - 1780), de tijd in België Franse Overheersing (1797 – 1815) en het tijd in België Hollandse Regime (1815 – 1830).

Naast hekel-en gelegenheidsgedichten, zoals bijv. “Het afgedankt Signoorken verhemelt”, was Jan Baptist Rymenans ook een serieus persoon, die eerbied en bewondering afdwong door zijn compilatiewerk “Extracten der Stadsrekeningen” en diens “Rapporten van de Plaatselijke Geneeskundige Commissie”, die zeer nauwkeurig waren opgetekend in een zeer leesbaar handschrift.

Het serieuze werk werd afgewisseld door het lichtvoetige werk, waaronder een gedicht dat Jan Baptist Rymenans over zichzelf schreef, toen hij de leeftijd van 90 jaar reeds gepasseerd was :

"Mynen tyd is schier versleten  Sedert ik hier oorsprong nam,  Sonder dat ik heb geweten  Om wat reden ik er kwam.  K heb er koud en heet verdraegen,  K heb geproeft dan zuur dan zoet,  En geworsteld met de vlaegen  Van geluk en tegenspoed.  'K zal de kop dan nederleggen,  Valt daer tegen niets te zeggen,  RYMENANSKE goede reys."

(Stadsarchief M 195 7)


 * Bron : Kring voor de geschiedenis van de pharmacie in de Benelux

Almanak
In 1770 maakte Jan Baptist Rymenans de “Nieuwen Comptoir Plack-almanach” met de vermelding van zowel de kermis-als de vastendagen. Deze almanak was bedoeld als een klucht, doch werd aangevallen door de Mechelse kanunnik G.D. Azevedo.

Zijn volgende almanak, genaamd “Nieuw-Jaer-Gifte”, kwam tot stand in samenspraak met kanunnik Pattot en broeder Gregorius, zodat Azevedo zijn verzet staakte.

In 1771 verscheen van zijn hand zijn “Nieuwen laggenden en leerenden Mechelschen Almanach”, die vooral bedoeld was voor de vrouwen.

In 1772 ziet niet alleen een ernstigere Comptoir Almanack het licht, maar tevens zijn “Nieuwe Jaersgift ofte het Mechels heidendom à la Grecque”, een beschrijving over de goden van de oude Mechelaars.

Op het einde van de Hollandse Tijd verschenen nog enkele almanakken van Jan Baptist Rymenans, doch dit eindigde wanneer zijn uitgever C.J. Zech moest vluchten om diens anti-Hollandse intriges.

Jan Baptist Rymenans was ook een dankbare bron voor de Mechelse stadsdrukker Frans Jozef van der Elst, zoon van Jan Frans van der Elst.

Lithografie
Een foto van een lithografie van Jan Baptist Rymenans is te vinden in
 * ”Le livre des Apprentis”
 * ”Malines, jadis et aujourd’hui” van Louis Godenne 1908 – pag 694
 * ”Mechelen en de farmacie” – Mechelen 1962 – pag 192