Powieść realistyczna

Wielka powieść realistyczna to rodzaj powieści jaki rozwinął się w epoce Pozytywizmu Przykłady powieści: Stendahl („Czerwone i czarne”) Honore de Balzac („Ojciec Goriot”) B.Prus („Lalka”) Antoni Czechow („Śmierć urzędnika”)

Wielka powieść realistyczna ma za zadanie obiektywnie przedstawiać życie ludzi (koncepcja powieści jako „zwierciadła” Stendhala). Powieści te mają też ukazywać transformację kulturową (jak np. w „Czerwonym i Czarnym”)

Cechy:
 * narrator wszechwiedzący, zdystansowany, lub pierwszoosobowy – subiektywizacja poglądów przez pryzmat ludzi
 * tzw. port parole – bohater, odzwierciedlający zachowania i poglądy autora
 * obecne monologi wewnętrzne
 * bardzo szczegółowe opisy, także pogłębiona analiza psychologiczna
 * ukazane różnice społeczne, kontrast środowisk
 * świat ukazany z różnych punktów widzenia
 * wierność geografii, topografii i kulturze opisywanych miejsc
 * wielowątkowość
 * ukazanie i komentowanie sytuacji politycznej
 * panoramiczność – szerokie spektrum obrazu
 * epizodyczność – występowanie licznych epizodów
 * typowość – charakterystyczne cechy przypisane danej sferze społecznej
 * komentarz odautorski w „Lalce”, poprzez nadawanie rozdziałom tytułów
 * ukazanie ewolucji społeczeństwa i i jego poglądów
 * otwarta kompozycja, niejasne zakończenie
 * wielka połać przestrzenna (np. Warszawa-Paryż) i czasowa
 * retrospekcje i przedakcje
 * weryzm – dążenie do iluzji rzeczywistości
 * demokratyzacja języka – każdy człowiek posługuje się innym, charakterystycznym językiem

Motywacja psychologiczna – zachowania bohatera da się wytłumaczyć poprzez cechy jego charakteru Motywacja społeczna – tłumaczenie działań bohaterów poprzez środowisko, w jakim się wychowali.