Braquenié Mechelen



Manufacture Royale de Tapisseries d’Art Braquenié en Cie was de naam van een tapijtweverij in Mechelen die, samen met de Koninklijke Manufactuur De Wit|Koninklijke Manufactuur van Wandtapijten Gaspard De Wit, behoorde tot de top in België. Deze Mechelse ateliers bezaten niet enkel de technische kennis, maar ook de nodige capaciteit voor het uitvoeren van grote opdrachten. Beide firma’s stonden in voor de uitvoering van het merendeel van de monumentale moderne wandtapijten uit het interbellum. Braquenié Mechelen was niet de voorloper van Manufactuur De Wit, maar een rechtstreekse concurrent.

Braquenié Mechelen was gelegen aan de Goswin de Stassartstraat 24, in het beschermd monument “Huis Perceval”, geboortehuis van de Mechelse politicus Goswin de Stassart. Jean De Perceval was ooit burgemeester van Mechelen. In 1994 werd het pand verkocht aan notaris Schotsmans.

Geschiedenis
In 1858 hadden Alexandre en Charles-Henri Braquenié het Parijse textielverkoophuis Démy-Doinau overgenomen en werd dit “La Maison Braquenié”. Dit alles was voor beide broers de aanleiding tot het opstarten van een werkhuis. Hun arbeid en producten (waaronder wandtapijten en meubelbekleding) maakten hen populair bij de Parijse Beau Monde. Beide broers werden tot “Commandes Officielles” benoemd door Napoleon III en mochten hun kunstwerken leveren aan zowel het Belgische koningshuis als aan de Duitse Keizer. In 1867 kwam de Elsene malacoloog Philippe Dautzenberg de firma vervoegen en trad, in 1872, in het huwelijk met Marie Gabrielle Braquenié.

Naast een atelier in Aubusson werd er ook een bijhuis gesticht te Ingelmunster, wat een samenwerking was met de lokale graaf Charles Descantons de Montblanc. Deze samenwerking duurde van 1857 tot 1869. Het was in 1870 dat de broers Braquenié een weefatelier openden in Mechelen, op dat ogenblik alom geroemd om zijn meubelindustrie, wat een duidelijke meerwaarde betekende voor het bedrijf.

Florentin Houzé trad als schilder-decorateur in dienst bij Braquenié Mechelen en werd algauw de eerste directeur van het Mechelse filiaal. Florentin Houzé was een kunstschilder, aquarellist, decorateur en ontwerper van kartons voor tapijten uit Doornik.

Kunstenaars

Een heleboel Belgische kunstenaars en kartonontwerpers lieten hun werken weven bij Braquenié Mechelen, waaronder
 * Willem Geets
 * Jean Lurçat
 * Mary Dambièremont
 * Julien Van Vlasselaer
 * José Crunelle
 * Jean Ransy
 * Angela Melsen (Compositie met kreeften – 1964)
 * e.a.

Een groot aantal werken (en kartons) van de Mechelse historieschilder Willem Geets, die door Braquenié werden geweven, zijn nog steeds te vinden in verschillende Belgische instellingen, waaronder de rookkamer in de Belgische Senaat en het Brusselse stadhuis. Ook de zaal waar de jaarlijke algemene vergadering van aandeelhouders van de Nationale Bank van België werd gehouden bevatte een eiken lambrisering, gedecoreerd met geweven panelen. De tapijten werden, tussen 1867 en 1882, vervaardigd door het Mechelse weefatelier Braquenié.

Laatste decennia

Na de Tweede Wereldoorlog was La Maison Braquenié één van de grotere huizen die capabel waren om sommige historische elementen - in de vele Franse kastelen die geleden hadden onder de Duitse bezetting - opnieuw te hertapisseren

De laatste eigenaar, Roger Gabriel Dautzenberg, leidde - op dat ogenblik - het atelier in Mechelen - samen met mevrouw Toussaint.

In december 1987 hield Braquenié Mechelen op te bestaan. De fabrieken in Frankrijk bleven nog een tijdje bestaan doch werden dan opgeslokt door een fabrikant voor interieurbekleding-en stoffen, Pierre Frey. Het bedrijfsarchief van de firma Braquenié was grotendeels overgeleverd en wordt bewaard in het "Musée Départemental de la Tapisserie" in Aubusson en in de "Archives Départementales" in Guéret, maar werd nog niet ontsloten.

Tentoonstellingen

In 1960 werd er, in Mechelen, een grote tentoonstelling georganiseerd met als thema “300 jaar Aartsbisschoppelijke Stad". Het wandtapijt over de “Slag bij Tunis”, dat ooit toebehoorde aan Kardinaal Perrenot de Granvelle en nu in het Mechelse stadhuis hangt, werd toen gerestaureerd door Braquenié Mechelen.

In 1999 stond de deur van Huize Braquenié in de Goswin de Stassartstraat open voor het grote publiek tijdens de toenmalige Open Monumentendag.

Ook zijn er nog steeds een aantal tapijten van de firma Braquenié te bezichtigen in de Mechelse kunstkamer van Galerij CG in de Mechelse Sint-Jansstraat.

Boeken

 * ”Algemeen kunstenaars handboek of Schatkamer voor alle beoefenaren van kunsten en handwerken, bevattende eene uitmuntende en talrijke verzameling van bouwkunstige versierselen, fonteinen, pronknaalden” – Jean Charles Delafosse
 * ”Gids van de tentoonstelling ‘Voortbloei der tapisserie in Frankrijk en Belgie’ - Gehouden in het Textielmuseum Tilburg van 4 juli tot 5 september 1959 - In samenwerking met de Manufactures Braquenié te Parijs, Aubusson en Mechelen” – Textielmuseum Tilburg - 1959
 * ”Manufacture Royale de Tapisseries Braquenié” in “Story Wijzer” – A.M. Notenbaert - 1984.

Beeldbank

 * Beeldbank – Tuin van Braquenié

Externe links

 * “Meubeltapisserieën in de Nederlanden en Frankrijk vanaf de late middeleeuwen tot 1900 - Aspecten van productie, iconografie, distributie en gebruik” - Hoofdstuk XII. Meubeltapisserieën in België in de tweede helft van de negentiende eeuw p. 518 e.v. - Wim J.J. Mertens